الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
227
تفسير مجمع البيان (فارسى)
و واحدى باسنادش مرفوعا بر بيعه الحرشى روايت نموده كه گفت پيغمبر ( ص ) فرمود ، محافظت كنيد بر وضو ( يعنى دائما و هميشه با وضو باشيد ) و بهترين اعمالتان نماز ، و حفظ كنيد خودتان را از زمين براى آنكه آن مادر شماست و هيچكس از شما نيست كه عمل خير يا شرّى انجام دهد مگر اينكه زمين خبر دهنده است به آن . ابو سعيد خدرى گويد : هر گاه در صحرا بودى پس صدايت را باذان بلند كن كه من از پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله شنيدم كه ميفرمود نمىشنود جنّى و نه انسى و نه سنگى مگر اينكه گواهى بنفع او ميدهند . ( يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتاتاً ) در اين روز مردم پراكنده و متفرّق مبعوث و صادر ميشوند ، يعنى مردم از موقف حساب و دادگاه الهى بعد از عرض اعمال بر ميگردند در حالى كه متفرّق و پراكندهاند ، اهل ايمان جدا در يك طرف و اهل هر دين جدا بر حدّ و طرف ديگر ، و اين مانند قول اوست وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يَوْمَئِذٍ يَتَفَرَّقُونَ ، و قول خدا ، يَوْمَئِذٍ يَصَّدَّعُونَ ، در اين روز آزرده خاطر ميشوند . ( لِيُرَوْا أَعْمالَهُمْ ) ابن عبّاس گويد : تا اينكه پاداش اعمالشان را ببينند و مقصود اينست كه ايشان از پاسگاه و دادگاه الهى بر مىگردند بطور پراكنده و جدا جدا تا آنكه در منازل خود از بهشت و يا آتش منزل نمايند . و بعضى گفتهاند : معناى رؤيت در اينجا معرفت و شناسايى بسبب اعمال است در اين حالت و آن ديدن با چشم قلب است و ممكن است كه تأويل آن بر رؤيت چشم باشد به معناى اينكه تا ببينند پروندههاى اعمال